Chelsea vừa bán hậu vệ Trevoh Chalobah cho Como với giá 30 triệu euro. Các nền tảng tiền điện tử gọi đây là bằng chứng "các câu lạc bộ được tài trợ bằng tiền điện tử đang định hình lại kinh tế chuyển nhượng". Tôi mở bài báo, tìm kiếm tên nhà tài trợ. Không có. Tôi tìm kiếm cơ chế thanh toán. Không có. Tôi tìm kiếm hợp đồng thông minh, token hoặc bất kỳ dấu vết kỹ thuật nào. Không có gì.
Đây không phải là một câu chuyện về tiền điện tử. Đây là một câu chuyện về cách ngành công nghiệp của chúng ta đang cố gắng viết lại hiện thực bằng những cái nhãn dán.
Bối cảnh: Một thương vụ bình thường được khoác áo "crypto"
Trước tiên, hãy nhìn vào sự kiện trần trụi. Chelsea, câu lạc bộ Premier League đang trong quá trình tái cơ cấu đội hình, bán một hậu vệ trung tâm 25 tuổi trưởng thành từ học viện cho Como, một câu lạc bộ vừa thăng hạng Serie A. Giá 30 triệu euro. Đây là một mức giá bình thường. Không cao, không thấp. Đúng chuẩn thị trường cho một cầu thủ có "hồ sơ câu lạc bộ" — ý tôi là, một cầu thủ từng khoác áo đội tuyển quốc gia Anh ở cấp độ trẻ, có kinh nghiệm Premier League, và còn hợp đồng dài.
Nhưng Crypto Briefing — một trang tin về tiền điện tử — đã đặt câu chuyện trong khung "crypto-sponsored clubs reshape transfer economics". Tức là "các câu lạc bộ được tài trợ bằng tiền điện tử đang định hình lại kinh tế chuyển nhượng".
Tôi đã đọc kỹ. Không có tên nhà tài trợ nào được nêu. Không có token nào được đề cập. Không có cơ chế thanh toán nào được mô tả. Không có số liệu về doanh thu tài trợ. Không có gì.
Điều này khiến tôi nhớ đến một kỹ thuật mà tôi thấy trong các báo cáo kiểm toán tồi: bạn gọi một thứ gì đó bằng một cái tên to tát, rồi hy vọng không ai hỏi đến chi tiết.
Câu chuyện đằng sau Como rất thú vị. Câu lạc bộ này thuộc sở hữu của tập đoàn SENT Entertainment, do gia đình Hartono — những tỷ phú Indonesia nổi tiếng với đế chế thuốc lá Djarum — kiểm soát. Họ cũng sở hữu cổ phần trong Bank Central Asia và nhiều doanh nghiệp lớn. Đây là những nhà tư bản truyền thống, không phải những người theo chủ nghĩa tiền điện tử.
Vậy "crypto-sponsored" ở đây là gì? Liệu có một khoản tài trợ nhỏ từ một công ty blockchain nào đó cho Como? Có thể. Nhưng nếu bạn gọi một câu lạc bộ bóng đá là "crypto-sponsored" vì họ có một nhà tài trợ tiền điện tử trên tay áo, thì bạn cũng phải gọi Manchester United là "crypto-sponsored" vì họ có hợp đồng với Tezos. Bạn phải gọi Inter Milan là "crypto-sponsored" vì họ có sàn giao dịch trên áo đấu.
Bạn thấy vấn đề chưa? Khái niệm này quá rộng đến mức vô nghĩa, hoặc quá hẹp đến mức sai lệch.
Điểm cốt lõi: Sự vắng mặt của kỹ thuật là một dữ liệu
Trong công việc kiểm toán của tôi, tôi có một nguyên tắc bất biến: khi một thứ gì đó không có trong mã nguồn, thì sự vắng mặt đó chính là một thông tin quan trọng. Nếu một hợp đồng thông minh tuyên bố "phi tập trung" nhưng không có chức năng quản trị, tôi biết điều gì đang xảy ra. Nếu một giao thức tuyên bố "an toàn" nhưng không có cuộc kiểm toán nào được công bố, tôi biết phải tìm ở đâu.
Áp dụng nguyên tắc tương tự vào bài báo này: sự vắng mặt của bất kỳ chi tiết kỹ thuật nào về cách tiền điện tử "định hình lại" nền kinh tế chuyển nhượng chính là câu trả lời.
Nếu một thương vụ chuyển nhượng thực sự liên quan đến tiền điện tử, chúng ta sẽ thấy một trong những điều sau:
- Thanh toán bằng stablecoin: Nếu Como thanh toán 30 triệu euro bằng USDC hoặc USDT, chúng ta sẽ thấy một giao dịch trên chuỗi. 30 triệu euro tương đương khoảng 33 triệu USDC. Đó là một giao dịch đủ lớn để hiện trên các trình theo dõi whale. Việc không thấy bất kỳ giao dịch nào là một dấu hiệu cho thấy tiền đã đi qua hệ thống ngân hàng truyền thống.
- Phát hành fan token: Nếu Como phát hành token cổ động viên như một phần của thương vụ — kiểu Socios đã làm với nhiều câu lạc bộ — chúng ta sẽ thấy một hợp đồng ERC-20 hoặc BEP-20. Tôi có thể tự kiểm tra trên Etherscan. Không có.
- Tài trợ tường minh: Nếu có một công ty tiền điện tử tài trợ cho Como, họ sẽ nói. Không có công ty tiền điện tử nào trả tiền mà không muốn được quảng cáo. Sự im lặng của họ là điều đáng ngờ nhất.
Năm 2021, khi Crypto.com trả 700 triệu đô la để tài trợ cho sân vận động của Los Angeles Lakers, họ đã không giữ im lặng. Họ đã tổ chức một buổi lễ lớn. Họ đã đặt tên mình lên tòa nhà.
Đó là cách ngành này hoạt động.
Phân tích sâu: Ba lớp của câu chuyện
Hãy cùng tôi phân tích câu chuyện này thành ba lớp: lớp hiện thực, lớp tường thuật và lớp suy đoán.
Lớp hiện thực: Một câu lạc bộ bán cầu thủ. Số tiền 30 triệu euro. Các điều khoản tiêu chuẩn: trả góp có thể trong vài năm, các điều khoản bổ sung có thể bao gồm điều khoản bán lại. Đây là mặt hàng bình thường. Không có gì liên quan đến blockchain.
Lớp tường thuật: Crypto Briefing đặt bài báo trong bối cảnh "các câu lạc bộ được tài trợ bằng tiền điện tử đang định hình lại kinh tế chuyển nhượng". Điều này ngụ ý rằng tiền điện tử là một động lực quan trọng trong thương vụ này. Nhưng không có bằng chứng nào được cung cấp để hỗ trợ cho sự ngụ ý đó.
Lớp suy đoán: Có thể Como có một nhà tài trợ tiền điện tử nào đó. Có thể một phần tiền đã chảy qua các kênh liên quan đến tiền điện tử. Tất cả những điều này đều có thể xảy ra. Nhưng "có thể" không phải là "đã được chứng minh".
Vấn đề là: trong một thị trường mà các câu chuyện tạo ra định giá, sự khác biệt giữa "có thể" và "đã được chứng minh" là khoảng cách giữa sự giàu có và sự phá sản.
Tôi đã thấy điều này nhiều lần trong sự nghiệp của mình. Năm 2021, tôi kiểm toán một hợp đồng NFT. Hợp đồng có vẻ ổn — mã nguồn sạch, không có lỗ hổng rõ ràng. Nhưng chủ sở hữu hợp đồng có một ví có thể thay đổi metadata. Tôi đã chỉ ra rằng "sự linh hoạt" này có thể được sử dụng để đổi JPEG gốc thành hình ảnh khác. Nhóm dự án nói rằng họ "có kế hoạch" sử dụng tính năng này cho một trò chơi. Nhưng trong mã nguồn, không có trò chơi nào cả. Không có gì ngoài một biến boolean cho phép chủ sở hữu thay đổi bất cứ thứ gì.
Sự vắng mặt của trò chơi trong mã nguồn là một tín hiệu. Sự vắng mặt của bằng chứng trong bài báo này cũng vậy.
Góc nhìn phản trực giác: Câu chuyện tiền điện tử đang che giấu điều thú vị hơn
Điều tôi thấy buồn cười ở đây là: câu chuyện thực tế về Como thú vị hơn nhiều so với câu chuyện "crypto-sponsored" mà bài báo này đang cố gắng bán.
Como là một câu lạc bộ lịch sử của Ý, gần đây được mua lại bởi gia đình Hartono. Họ đang cố gắng xây dựng một câu lạc bộ cạnh tranh ở Serie A. Họ đã chi tiêu khá mạnh tay trong những mùa giải gần đây. Họ có tham vọng đưa Como trở thành một thế lực của bóng đá Ý.
Điều này không liên quan gì đến tiền điện tử. Đây là về các tỷ phú truyền thống sử dụng tài sản truyền thống của họ để mua những tài sản truyền thống khác. 30 triệu euro cho một hậu vệ là một giao dịch kinh doanh thuần túy.
Nhưng bằng cách gắn nhãn "crypto-sponsored" vào câu chuyện, bài báo đã làm một điều vô cùng thú vị: nó gợi ý rằng ngành công nghiệp của chúng ta có một vai trò trong một thương vụ mà chúng ta không hề tham gia.
Nếu tôi là một câu lạc bộ bóng đá được tài trợ bởi tiền điện tử, tôi sẽ ít nhất nói tên của nhà tài trợ đó.
Điều này gợi cho tôi một vấn đề lớn hơn mà tôi thấy ở nhiều dự án: khi bạn không có công nghệ vững chắc, bạn bù đắp bằng câu chuyện. Bạn không có sản phẩm, bạn có một thông cáo báo chí. Bạn không có bằng chứng, bạn có một khẩu hiệu.
"Tiền điện tử định hình lại kinh tế chuyển nhượng" là một khẩu hiệu. Nó không phải là một bằng chứng.
Rủi ro: Điều gì có thể xảy ra nếu chúng ta tin vào câu chuyện này?
Hãy nói về rủi ro. Tôi là một kiểm toán viên bảo mật, tôi luôn nghĩ về rủi ro.
Rủi ro 1: Nhận thức sai lệch. Nếu các độc giả của Crypto Briefing tin rằng có một sự thay đổi cấu trúc đang diễn ra trong bóng đá, họ có thể đưa ra quyết định đầu tư sai lầm. Họ có thể mua fan token của các câu lạc bộ "được tài trợ bằng tiền điện tử" mà không biết rằng sự tài trợ đó có thể chỉ là một thỏa thuận quảng cáo nhỏ.
Rủi ro 2: Sự lặp lại của chu kỳ 2021-2022. Vào năm 2021, các công ty tiền điện tử đã chi hàng trăm triệu đô la cho các hợp đồng tài trợ thể thao. Sau đó, nhiều công ty trong số đó đã sụp đổ. FTX đã trả 135 triệu đô la cho quyền đặt tên trên sân vận động Miami Heat. Họ đã phá sản chỉ sau đó một năm. Câu chuyện về "tiền điện tử thay đổi thể thao" đã bị phơi bày là ảo tưởng.
Nếu chúng ta tiếp tục thúc đẩy câu chuyện tương tự mà không có bằng chứng, chúng ta sẽ lặp lại cùng một sai lầm.
Rủi ro 3: Rủi ro pháp lý. Nếu các câu lạc bộ bóng đá thực sự nhận tài trợ từ các công ty tiền điện tử, họ sẽ phải đối mặt với sự giám sát pháp lý. Ở Anh, ASA đã đưa ra các quy định nghiêm ngặt về quảng cáo tiền điện tử. Ở Ý, cơ quan quản lý tương tự cũng vậy. Nếu một câu lạc bộ bị phát hiện vi phạm các quy định này, họ có thể bị phạt nặng.
Tôi không nói rằng điều này sẽ xảy ra. Tôi chỉ nói rằng nếu câu chuyện này là thật, nó sẽ kéo theo những hậu quả pháp lý mà chúng ta chưa thấy được thảo luận trong bài báo.
Sự vắng mặt của tên tuổi: Điều đáng ngờ nhất
Trong toàn bộ bài báo, không có một tên công ty tiền điện tử nào được đề cập. Không có "Binance". Không có "Coinbase". Không có "Crypto.com". Không có "Socios". Không có "Chiliz". Không có gì.
Đây là một dấu hiệu đỏ. Trong năm 2021-2022, khi các công ty tiền điện tử tài trợ cho các câu lạc bộ bóng đá, họ không giấu tên tuổi. Họ in tên mình lên áo đấu, lên sân vận động, lên mọi bề mặt có thể.
Vậy nếu một công ty tiền điện tử thực sự đang tài trợ cho Como, tại sao họ lại giấu tên? Điều đó không có lý do về mặt kinh doanh.
Có một khả năng khác: không có công ty tiền điện tử nào đang tài trợ cho Como cả. Có thể thuật ngữ "crypto-sponsored" chỉ là một cách nói của tác giả để đề cập đến các câu lạc bộ có liên quan đến tiền điện tử trong quá khứ, hoặc những câu lạc bộ mà truyền thông đã từng gắn nhãn là như vậy.
Trong trường hợp này, chúng ta không chỉ đang đọc một bài báo về tiền điện tử; chúng ta đang đọc một bài báo về một khái niệm không tồn tại.
Kết luận: Tương lai của thể thao nằm trong mã nguồn, không phải trong thông cáo báo chí
Tôi sẽ nói điều này một cách rõ ràng: Nếu tiền điện tử muốn thực sự định hình lại nền kinh tế chuyển nhượng, nó cần phải thể hiện điều đó trong mã.
Thanh toán bằng hợp đồng thông minh sẽ là một sự thay đổi thực sự. Fan token gắn với doanh thu thực tế của câu lạc bộ sẽ là một sự thay đổi. Một hệ thống chuyển nhượng cầu thủ trên blockchain — ghi lại quyền sở hữu, lịch sử chuyển nhượng, và tự động chia sẻ doanh thu cho các bên liên quan — sẽ là một sự thay đổi. Điều đó mới đáng để nói.
Nhưng một bài báo bán một giao dịch bóng đá bình thường như một bằng chứng về sự thay đổi cấu trúc thì không phải là một phân tích. Đó là một câu chuyện quảng cáo.
Tôi đã dành năm năm qua để đọc hợp đồng thông minh. Tôi biết rằng sự thật thường nằm trong chi tiết kỹ thuật. Và chi tiết kỹ thuật đang nói với tôi rằng câu chuyện "crypto-sponsored clubs reshaping transfer economics" không có bằng chứng.
Tuy nhiên, tôi vẫn mở một tab Etherscan. Tôi muốn tự mình kiểm tra xem có một hợp đồng fan token nào của Como không. Không có. Tôi kiểm tra lịch sử giao dịch của các ví liên quan đến Chelsea. Không có chuyển khoản stablecoin đáng chú ý nào. Không có gì.
Điều này không có nghĩa là tiền điện tử không có vai trò trong tương lai của thể thao. Nhưng nó có nghĩa là cần phải có bằng chứng. Cần mã nguồn, cần hợp đồng, cần dữ liệu. Không phải là một câu chuyện đẹp đẽ được dựng lên từ một giao dịch chuyển nhượng bình thường.
Chúng ta có thể làm tốt hơn. Và chúng ta nên làm tốt hơn, bởi vì những câu chuyện sai lầm trong quá khứ đã khiến các nhà đầu tư mất rất nhiều tiền.