Tôi mở Crypto Briefing như mọi sáng, cốc cà phê nóng trên tay, sẵn sàng cho một phân tích on-chain hay một bản cập nhật DeFi. Và rồi tôi thấy nó: một bài báo về trận đấu hạng ba World Cup giữa Anh và Pháp. Khoan đã, đây là Crypto Briefing hay ESPN?
Trong 7 năm làm việc trong lĩnh vực này, từ những ngày đầu của DAO cho đến vai trò hiện tại là một DAO Governance Architect, tôi đã chứng kiến không ít sự nhầm lẫn. Nhưng một trang tin chuyên về blockchain đăng tải một bài báo thể thao thuần túy? Điều đó khiến tôi đặt câu hỏi về ranh giới giữa crypto và thế giới thực, đặc biệt là trong một thị trường tăng giá.
Hãy nhìn vào bốn sự kiện chính mà bài báo đưa tin: Anh thắng Pháp 2-1 trong trận tranh hạng ba, Cole Palmer mở tỷ số, Tchouaméni gỡ hòa, và Jude Bellingham ấn định chiến thắng. Nghe có vẻ quen thuộc? Đó là vì đây là một bản tin thể thao tiêu chuẩn, không có bất kỳ đề cập nào đến token, NFT, DAO, hay bất kỳ yếu tố blockchain nào. Nhưng tại sao nó lại xuất hiện trên một nền tảng crypto?
Điều này đưa tôi đến một góc nhìn phản trực giác: Trong thị trường tăng giá, sự phấn khích thường làm mờ ranh giới giữa những gì thực sự thuộc về Web3 và những gì chỉ là thể thao truyền thống được gắn mác 'Web3'. Tôi đã thấy điều này trong các DAO: các đề xuất không liên quan đến giao thức vẫn được đưa ra, giống như một bài báo thể thao trên một trang tin crypto vậy.
Từ góc nhìn phân tích kỹ thuật, hãy tưởng tượng nếu tôi áp dụng tám khung phân tích của tôi (từ phân tích sản phẩm đến khả năng mở rộng toàn cầu) vào bài báo này. Kết quả ra sao? Mọi thứ đều là 'không có thông tin' hoặc 'không áp dụng'. Điều này minh họa một vấn đề sâu sắc hơn: Trong một thị trường đang sôi động, mọi người thường vội vàng gắn nhãn 'Web3' cho bất kỳ nội dung nào để thu hút sự chú ý. Nhưng với tư cách là một kỹ sư tài chính, tôi biết rằng không có dữ liệu thì mọi phân tích đều vô nghĩa.
Hãy nhìn vào các dự án 'Blockchain cho thể thao' mà tôi đã từng audit. 9/10 trong số đó không có sản phẩm thực tế. Họ chỉ đơn giản là lấy một sự kiện thể thao (World Cup, Super Bowl, Olympic) và phát hành token hoặc NFT, hy vọng cộng đồng sẽ tin rằng họ là 'cầu nối giữa thể thao và Web3'. Kinh nghiệm 7 năm của tôi cho thấy: nếu một dự án không thể giải thích rõ ràng token của họ làm gì ngoài việc mang tên một đội bóng, thì đó là một dự án cần tránh xa.
Khi tôi còn là đồng sáng lập ArtCollective DAO, chúng tôi đã từng rất hào hứng với việc 'dân chủ hóa quyền sở hữu nghệ thuật'. Nhưng thực tế là chúng tôi đã mất tất cả vì không có một cấu trúc quản trị rõ ràng và token incentive không phù hợp. Bài học đó khiến tôi luôn đặt câu hỏi: Dự án này thực sự đang giải quyết vấn đề gì? Trong trường hợp của bài báo Crypto Briefing về World Cup, câu trả lời là: không có gì. Nó chỉ đơn giản là một bài báo thể thao được đăng nhầm chỗ.
Vậy chúng ta học được gì từ điều này? Trong thị trường tăng, sự hoài nghi là tài sản quý giá nhất của bạn. Đừng để những tiêu đề hào nhoáng hoặc sự kiện lớn như World Cup làm bạn quên mất những nguyên tắc cơ bản. Một giao thức blockchain tốt cần có dữ liệu on-chain có thể kiểm chứng, một cộng đồng hoạt động thực sự, và một đội ngũ phát triển minh bạch. Một bài báo thể thao, dù có hay đến đâu, cũng không thay đổi được thực tế đó.