0,86% khai thác viên ủng hộ, một đề xuất đang chết dần
Tuần này, tôi mở trình duyệt lên và thấy một con số: chỉ có 0,86% khai thác viên Bitcoin ủng hộ BIP-110. Một đề xuất nhằm giới hạn dữ liệu tùy ý trong giao dịch, mục tiêu trực tiếp là các bản khắc theo phong cách Ordinals. Nhưng con số đó nói lên tất cả – nó không có cơ hội thành công. Adam Back, CEO của Blockstream, gọi đề xuất này là "một bữa tiệc mùa hè Cypherpunk" và dự đoán nó sẽ chết trong vài tuần sau hạn chót tín hiệu.
Tôi đã nhìn thấy nhiều cuộc chiến quản trị Bitcoin như thế này trước đây. Năm 2017, tôi đầu tư 50 ETH vào OmiseGO sau khi tự audit whitepaper và hợp đồng thông minh. Bài học là: chỉ tin vào dữ liệu tự kiểm chứng, không nghe FOMO. Và ở đây, dữ liệu rất rõ ràng: 0,86% khai thác viên ủng hộ, còn xa ngưỡng 55% để kích hoạt. Đề xuất này đã chết từ trong trứng nước.
Bối cảnh: BIP-110 là gì và tại sao nó gây tranh cãi?
BIP-110 là một đề xuất nâng cấp soft fork cho Bitcoin. Nó tạm thời hạn chế kích thước dữ liệu tùy ý mà thợ mỏ có thể nhúng vào giao dịch. Mục tiêu không phải là chuyển tiền thông thường – mà là các bản khắc (inscriptions) kiểu Ordinals, thứ đã làm tắc nghẽn block space kể từ năm 2023. Những người ủng hộ cho rằng điều này sẽ giảm phí giao dịch và giữ cho Bitcoin tập trung vào thanh toán. Nhưng phe đối lập, đứng đầu là Adam Back, cho rằng nó đi ngược lại tinh thần của Bitcoin – một mạng lưới không có kiểm duyệt.
Tranh luận đã kéo dài nhiều tháng. Các nhà phát triển chia rẽ. Một số cố gắng trích dẫn Satoshi để tăng tính hợp pháp, nhưng Back bác bỏ điều đó. Và kết quả là: khai thác viên gần như không quan tâm. Trong chu kỳ hiện tại, chỉ 0,86% block ủng hộ. Điều này cho thấy sự thiếu đồng thuận sâu sắc trong cộng đồng.
Phân tích cốt lõi: Một soft fork đã chết, nhưng bài học còn sống
Từ góc độ kỹ thuật, BIP-110 là một soft fork rất đơn giản. Nó không thay đổi cơ chế đồng thuận, không ảnh hưởng đến bảo mật. Nhưng vấn đề không nằm ở kỹ thuật – nó nằm ở quản trị. Bitcoin không thể thay đổi nếu không có sự đồng thuận rộng rãi, và 0,86% không phải là đồng thuận.
Tôi đã từng viết một bài hướng dẫn bảo mật cho options trader sau khi bị hack 40 ETH năm 2020. Bài học là: kiểm tra trước, giao dịch sau. Ở đây cũng vậy – hãy nhìn vào dữ liệu trước khi tin vào bất kỳ câu chuyện nào. Dữ liệu nói rằng đề xuất này thất bại, và thị trường đồng ý: không có airdrop, thanh khoản, hay futures chia tách. Không ai muốn đặt cược vào một bản fork chết.
Nếu bằng một phép màu nào đó BIP-110 được kích hoạt (hầu như không thể), hậu quả sẽ rất nặng nề. Chuỗi fork – thứ mà Adam Back gọi là "Pompeii chain" – sẽ hầu như không có thợ mỏ, dễ bị tấn công 51% và ngừng hoạt động ngay lập tức. Điều này không xảy ra, nhưng nó cho thấy rủi ro của việc ép buộc thay đổi.
Góc nhìn trái chiều: Sự cứng nhắc trong quản trị Bitcoin có phải là vấn đề?
Những người ủng hộ BIP-110 có thể nói rằng họ chỉ muốn bảo vệ Bitcoin khỏi spam. Nhưng tôi cho rằng đó là một cái cớ yếu. Bitcoin đã từng chứng kiến nhiều đợt spam – từ các cuộc tấn công dust đến các block đầy ắp giao dịch nhỏ – và nó vẫn sống sót. Thị trường tự điều chỉnh: phí tăng, giao dịch không cần thiết biến mất.
Mối nguy hiểm thực sự là quản trị trở nên cứng nhắc đến mức Bitcoin không thể thích nghi với những thách thức trong tương lai. Nếu một ngày nào đó một bản nâng cấp thực sự quan trọng (như sửa lỗi bảo mật nghiêm trọng) bị bỏ qua vì thiếu đồng thuận, thì vấn đề sẽ lớn hơn nhiều so với một vài bản khắc Ordinals. Nhưng hiện tại, sự cứng nhắc này đang bảo vệ Bitcoin khỏi những thay đổi vội vàng, không cần thiết.
Tôi đã từng mua 3 NFT BAYC với giá 15 ETH mỗi cái vào năm 2021, và mất 70% khi thị trường sụp đổ. Bài học: không bao giờ giao dịch theo trào lưu. Và ở đây, trào lưu "chống Ordinals" đang thất bại. Những người tham gia nên chấp nhận rằng thị trường block space có logic riêng của nó.
Kết luận: Tạm biệt BIP-110, nhưng hãy để mắt đến tương lai
BIP-110 sẽ chết sau hạn chót tín hiệu. Không có fork, không có thay đổi. Ordinals có thể tiếp tục tồn tại trên Bitcoin, ít nhất là cho đến khi đợt tấn công tiếp theo nhắm vào chúng. Nhưng câu hỏi thực sự là: liệu Bitcoin có thể phát triển không? Hay nó sẽ trở thành một kho vàng kỹ thuật số không bao giờ thay đổi?
Tôi đã xây dựng hệ thống quản lý rủi ro cho quỹ ETF Bitcoin của BlackRock năm 2025. Tôi biết rằng quy trình chuẩn hóa là chìa khóa. Và trong quy trình quản trị Bitcoin, quy tắc là: nếu bạn không có 55% khai thác viên, đừng lãng phí thời gian. Hãy để mắt đến những đề xuất tương tự trong tương lai. Đó mới là nơi có cơ hội và rủi ro thực sự.