Tôi không tin vào những con số khổng lồ được tung ra từ các ngân hàng đầu tư. Đặc biệt là khi con số đó lên tới 7,5 nghìn tỷ USD, và nó đến từ Goldman Sachs. Một dự báo về tổng đầu tư vào cơ sở hạ tầng AI trong 5 năm tới. Nghe có vẻ hoành tráng, nhưng với tôi, nó giống một lời tiên tri tự ứng nghiệm hơn là một phân tích thực tế.
Đầu tiên, hãy nhìn vào bối cảnh. Goldman Sachs đưa ra con số này trong bối cảnh cuộc đua AI đang nóng lên từng ngày. Mọi ông lớn công nghệ đều đang đổ tiền vào GPU, trung tâm dữ liệu, và điện toán đám mây. Câu chuyện kinh điển: 'AI sẽ thay đổi thế giới, và bạn phải đầu tư nếu không muốn bị bỏ lại'. Nhưng tôi thấy một vấn đề cốt lõi. Mô hình định giá này dựa trên giả định rằng luật mở rộng quy mô (Scaling Law) vẫn còn hiệu lực. Rằng các mô hình AI sẽ ngày càng lớn hơn, tốn kém hơn, và đòi hỏi sức mạnh tính toán vô hạn. Đây là một giả định cực kỳ rủi ro.
Phân tích của tôi sẽ đi sâu vào lõi của vấn đề: sự mất cân bằng giữa đầu tư hạ tầng và doanh thu từ ứng dụng.
Hãy làm một phép tính nhanh. 7,5 nghìn tỷ USD trong 5 năm, tức trung bình 1,5 nghìn tỷ USD mỗi năm. Toàn bộ thị trường điện toán đám mây toàn cầu hiện tại chỉ vào khoảng 600 tỷ USD mỗi năm. Để 1,5 nghìn tỷ USD đầu tư vào AI hạ tầng có lời, doanh thu từ các ứng dụng AI phải tăng vọt lên 2-3 nghìn tỷ USD mỗi năm trong vòng 5 năm tới. Điều này đồng nghĩa với việc AI phải thâm nhập sâu vào mọi ngõ ngách của nền kinh tế, thay thế hoàn toàn các quy trình lao động truyền thống. Một kịch bản cực kỳ lạc quan, và theo tôi, là phi thực tế.
Hãy nhìn vào thị trường crypto để thấy một bài học tương tự. Năm 2021, mọi người đổ xô vào các mạng Layer 1 với kỳ vọng 'Internet of Blockchains'. Hàng tỷ USD được đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Nhưng ứng dụng thực tế thì sao? Hầu hết các chain vẫn chỉ có TVL từ các giao thức DeFi copy-paste, và vài trò chơi on-chain chết yểu. Cơ sở hạ tầng thì quá tải, nhưng nhu cầu sử dụng thực sự thì lại èo uột. AI cũng đang đối mặt với nguy cơ tương tự. Chúng ta đang xây dựng những 'cao ốc' AI khổng lồ, nhưng liệu có đủ 'người thuê' để lấp đầy chúng?
Góc nhìn ngược chiều ở đây rất rõ ràng: 'Smart Money' (các quỹ đầu tư lớn) đang đẩy câu chuyện này lên để bán cổ phiếu cho 'Retail' (nhà đầu tư lẻ). Họ cần một câu chuyện đủ lớn để biện minh cho định giá cao ngất ngưởng của Nvidia, Microsoft, và các ông lớn khác. Họ tạo ra một 'tầm nhìn' mà ở đó, nếu bạn không mua, bạn sẽ bỏ lỡ cuộc cách mạng vĩ đại nhất lịch sử. Nhưng tôi không mua câu chuyện đó. Tôi nhìn vào dữ liệu: doanh thu từ các ứng dụng AI như ChatGPT, Copilot, hay các startup AI tạo sinh vẫn còn rất khiêm tốn so với quy mô đầu tư này.
Tôi từng chứng kiến 'DeFi Summer 2020'. Mọi người đổ xô vào yield farming, TVL tăng vọt lên hàng chục tỷ USD. Nhưng rồi, khi thị trường điều chỉnh, phần lớn số vốn đó bốc hơi. Chỉ những giao thức có ứng dụng thực sự và cộng đồng trung thành mới sống sót. AI cũng vậy. Đầu tư vào hạ tầng là cần thiết, nhưng nó không phải là tất cả. Thứ quyết định sự sống còn là khả năng tạo ra doanh thu từ các ứng dụng.
Câu hỏi đặt ra là: Liệu 5 năm tới, chúng ta có thấy một 'AI Summer' với hàng loạt ứng dụng 'giết chết' ngành công nghiệp truyền thống? Hay chúng ta sẽ chứng kiến một 'AI Winter' khi các nhà đầu tư nhận ra rằng họ đã đổ quá nhiều tiền vào những cỗ máy tính toán đắt đỏ mà chẳng giải quyết được vấn đề gì thực sự?
Tóm lại, con số 7,5 nghìn tỷ USD có thể là một cái bẫy. Nó tạo ra một kỳ vọng quá lớn, và bất kỳ sự thất vọng nào cũng sẽ dẫn đến một đợt điều chỉnh mạnh. Tôi không nói rằng thị trường AI sẽ sụp đổ. Tôi nói rằng câu chuyện đang bị thổi phồng quá mức. Và trong thế giới crypto, nơi mọi thứ diễn ra nhanh hơn, sự điều chỉnh này có thể đến sớm hơn bạn nghĩ. Hãy nhìn vào biểu đồ giá của các token liên quan đến AI và tính thanh khoản thực sự của chúng. Đó mới là thước đo chân thực nhất.