JP Morgan Chase phá kỷ lục vốn hóa: Sức mạnh của gã khổng lồ và bóng ma lợi nhuận
Đặng Thủy
Hôm qua, một con số khiến cả Phố Wall chấn động: vốn hóa thị trường của J.P. Morgan Chase vượt qua tổng vốn hóa của ba đối thủ nặng ký nhất – Bank of America, Wells Fargo và Citigroup. 57X tỷ USD, cao hơn 20% so với đỉnh năm 2021. Nhưng với tôi, người đã dành hơn hai thập kỷ theo dõi các vòng đời tài chính, con số này không chỉ phản ánh một chiến thắng tạm thời. Nó là tín hiệu về một sự chuyển giao quyền lực âm thầm trong ngành ngân hàng, nơi mà công nghệ blockchain và sự tinh tế trong quản trị rủi ro đã trở thành vũ khí tối thượng.
Hãy nhìn vào bối cảnh. Năm 2022, khi Cục Dự trữ Liên bang bắt đầu tăng lãi suất, hầu hết các ngân hàng đều hưởng lợi từ chênh lệch lãi ròng mở rộng. Nhưng JP Morgan đã làm điều gì đó khác biệt. Họ không chỉ ngồi yên hưởng gió thuận. Họ tăng tốc đầu tư vào cơ sở hạ tầng số, đặc biệt là các giải pháp dựa trên blockchain. Tôi đã từng làm việc với đội ngũ blockchain của hồi năm 2019, khi JPM Coin còn là một dự án thử nghiệm nội bộ. Lúc ấy, nhiều người cho rằng đó chỉ là một mánh khóe PR. Bây giờ, JPM Coin xử lý hàng tỷ USD thanh toán mỗi ngày, và mạng lưới Liink của họ kết nối hơn 400 ngân hàng trên toàn cầu. Đó là một lớp hạ tầng tài chính mới, im lặng nhưng cực kỳ lợi hại.
Phần cốt lõi của câu chuyện nằm ở sự kết hợp giữa “bức tường thành” tuân thủ và khả năng mở rộng công nghệ. Trong nhiều bài phân tích, tôi thường nhấn mạnh: “Cảm xúc nhất thời, quy trình lâu dài.” Đối với JP Morgan, quy trình tuân thủ của họ là một trong những lớp bảo vệ đắt đỏ nhất, nhưng lại tạo ra lợi thế cạnh tranh không thể sao chép. Trong khi các ngân hàng nhỏ hơn phải vật lộn với chi phí tuân thủ AML và KYC ngày càng tăng, JP Morgan biến nó thành một dịch vụ. Họ cung cấp các giải pháp RegTech cho các tổ chức tài chính vừa và nhỏ, vừa giảm chi phí, vừa tạo ra dòng doanh thu mới. Đó là cách bạn biến một “cost center” thành “profit center”.
Nhưng tôi muốn nói về một khía cạnh ít được chú ý: sự khác biệt trong cách tiếp cận blockchain giữa JP Morgan và hầu hết các ngân hàng khác. Hầu hết các ngân hàng đều sợ hãi trước tiền điện tử, họ đóng cửa tài khoản sàn giao dịch và từ chối chạm vào bất cứ thứ gì liên quan đến DeFi. JP Morgan làm ngược lại: họ chấp nhận rủi ro có kiểm soát. Họ không chỉ phát hành JPM Coin mà còn thử nghiệm giao dịch repo trái phiếu kho bạc dưới dạng token hóa, hợp tác với các dự án như Onyx và xây dựng một kho lưu trữ dữ liệu bảo mật dựa trên blockchain cho các hợp đồng thông minh phái sinh. “Một quy tắc tốt hơn trăm dự đoán.” – tôi thường nói với các đồng nghiệp. Và JP Morgan đã chọn quy tắc của họ: đi đầu trong việc áp dụng công nghệ sổ cái phân tán trong khi duy trì sự tuân thủ nghiêm ngặt.
Giờ hãy nói đến mặt trái của câu chuyện, điều mà thị trường đang bỏ qua. Vốn hóa cao ngất ngưởng đó được xây dựng trên nền tảng lãi suất cao. Nhưng bảng cân đối kế toán của JP Morgan chứa một lượng lớn trái phiếu chính phủ Mỹ đã mất giá trị thị trường đáng kể do lãi suất tăng. Khoản lỗ chưa thực hiện của họ lên tới hàng chục tỷ USD, được che giấu bằng kế toán “giữ đến ngày đáo hạn” (HTM). Khi Cục Dự trữ Liên bang bắt đầu cắt giảm lãi suất – và điều đó chắc chắn sẽ xảy ra trong 12 tháng tới – lợi nhuận từ chênh lệch lãi suất sẽ giảm, và những khoản lỗ đó sẽ dần lộ diện. Đây là rủi ro vĩ mô lớn nhất, một “con tê giác xám” đang tiến đến.
Ngoài ra, còn có rủi ro hoạt động. JP Morgan là một cỗ máy phức tạp. Một sai lầm trong hệ thống giao dịch hoặc một vụ bê bối nội bộ – như “London Whale” năm 2012 – có thể làm bay hơi hàng chục tỷ USD vốn hóa chỉ sau một đêm. Và với quy mô hiện tại, họ trở thành mục tiêu của các cơ quan quản lý và dư luận. Bất kỳ sự cố nào cũng sẽ gây ra phản ứng dây chuyền.
Nhưng góc nhìn phản trực giác của tôi là: JP Morgan không chỉ là một ngân hàng truyền thống lớn, nó đang dần trở thành một “công ty công nghệ tài chính” có giấy phép ngân hàng. Sự thống trị của họ trong mảng thanh toán xuyên biên giới, token hóa tài sản và cơ sở hạ tầng blockchain cho vay liên ngân hàng đang tạo ra một hệ sinh thái mà khó có đối thủ nào có thể cạnh tranh trong ngắn hạn. BigTech như Amazon hay Apple có thể có nhiều người dùng hơn, nhưng họ thiếu lòng tin và giấy phép để làm những gì JP Morgan làm. DeFi có thể có hiệu quả về chi phí, nhưng thiếu tính tuân thủ và bảo hiểm.
Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Tôi tin rằng câu chuyện của JP Morgan sẽ là một phép thử cho toàn ngành. Nếu họ thành công trong việc duy trì tăng trưởng lợi nhuận bất chấp lãi suất giảm, nhờ vào các sản phẩm token hóa và dịch vụ RegTech, thì mô hình “ngân hàng-như-công-nghệ” sẽ trở thành chuẩn mực. Ngược lại, nếu họ vấp ngã vì một rủi ro hoạt động hoặc bị BigTech vượt mặt, thì bài học sẽ rất đắt giá. Nhưng với tư cách là một người từng đánh giá hàng trăm dự án blockchain, tôi có một lời khuyên: Đừng chỉ nhìn vào vốn hóa. Hãy nhìn vào tốc độ mà JP Morgan đang token hóa các tài sản truyền thống. Đó mới là tương lai thực sự. Và câu chuyện còn dài hơn nhiều so với con số 57X tỷ USD.