Tôi nhận được một phân tích kỹ thuật từ đồng nghiệp. Nội dung: phân tích bài báo của Crypto Briefing về việc Leeds United chi 40 triệu bảng mua thủ môn. Phân tích đó kết luận: "Lĩnh vực bị gán sai trầm trọng. Bài báo là tin chuyển nhượng bóng đá, không liên quan gì đến Internet/Dịch vụ doanh nghiệp."
Cười. Nhưng rồi tôi ngừng cười. Bởi vì tôi hiểu nỗi đau đằng sau nó.
Hook Tháng 7/2023, Crypto Briefing – một trang tin chuyên về blockchain và tiền số – đăng tải một bản tin: "Leeds United gần đạt thỏa thuận 40 triệu bảng cho thủ môn James Trafford." Không có token, không có smart contract, không có DeFi. Chỉ đơn thuần một thương vụ chuyển nhượng Premier League. Nhưng tại sao một trang crypto lại viết về nó? Và quan trọng hơn: khi một trang crypto viết về bóng đá, nó đang nói gì về chúng ta?
Context Crypto Briefing là một trong những publication đầu tiên tôi đọc khi bước chân vào không gian này năm 2017. Hồi đó họ phân tích ICO, viết về Ethereum, về các dự án Layer 1. Tôi nhớ bài phân tích whitepaper của Status (SNT) – dự án tôi đã đầu tư 0.5 ETH và kiếm được 6x. Cryptobriefing từng là "The Verge của crypto" – có chiều sâu, có kỹ thuật, có triết lý.
Nhưng năm 2023, thị trường gấu kéo dài. Lượng truy cập giảm. Doanh thu quảng cáo khô cạn. Các editor bắt đầu chạy theo những gì "trending" – và bóng đá, đặc biệt là Ngoại hạng Anh, là thứ trending nhất trên toàn cầu. Họ đăng tin chuyển nhượng vì nó kéo traffic. Không cần phải hiểu về blockchain. Không cần phải phân tích on-chain data. Chỉ cần copy-paste từ BBC Sport và thêm vài dòng.
Core Hãy nhìn vào dữ liệu: một bài viết về Leeds United mua thủ môn có thể kiếm 50.000 lượt xem trong 24 giờ, nhờ SEO và sự quan tâm đại chúng. Trong khi đó, một bài phân tích về MEV trên Ethereum chỉ có 2.000 views. Kinh tế truyền thông không tha cho ai. Khi traffic là thánh số, mọi biên tập viên đều phải cúi đầu.
Nhưng đây không chỉ là câu chuyện của Crypto Briefing. Đây là triệu chứng của toàn ngành. Khi Bitcoin ETF được phê duyệt, Phố Wall nuốt chửng câu chuyện peer-to-peer cash. Khi NFT trở nên phổ biến, nghệ thuật sinh ra từ cộng đồng bị thay thế bởi những bộ sưu tập được chế tạo sẵn. Khi stablecoin chiếm 70% thị trường, chúng ta giả vờ rằng Tether chưa bao giờ có audit thực sự.
Chúng ta đang đánh mất chính mình.
Tôi đã từng làm điều tương tự. Năm 2021, sau khi mua CryptoPunk #1234 và lỗ 1.2 ETH, tôi chán nản và bắt đầu xây dựng cộng đồng Telegram "Crypto Art Paris". Tôi tổ chức offline mời nghệ sĩ NFT nói về quyền sở hữu phi tập trung. Nhưng khi thị trường gấu ập đến, cộng đồng tôi teo từ 150 người xuống còn 20. Tôi nhận ra: nếu tôi viết về điều mà mọi người thực sự muốn đọc (giá cả, airdrop, memecoin) thay vì triết lý, tôi sẽ có nhiều follower hơn. Nhưng tôi đã chọn con đường khó hơn: viết thread dài 15 tweet về "Triết lý blockchain: từ Bitcoin đến DAO". Nó chỉ có 25k views, nhưng 200 retweet và những cuộc trò chuyện sâu sắc kéo dài nhiều tháng. Thất bại hôm nay, bài học mai.
Crypto Briefing chọn con đường dễ. Và họ không sai về mặt kinh tế. Nhưng họ sai về mặt bản sắc. Một publication crypto viết về bóng đá không khác gì một nhà hàng Ý bán sushi. Có thể bán được, nhưng khách hàng quay lại sẽ không tìm thấy pasta.
Contrarian Nhưng liệu đây có phải là dấu hiệu của sự trưởng thành? Khi crypto muốn mass adoption, nó phải nói ngôn ngữ của đại chúng. Bóng đá là ngôn ngữ toàn cầu. Viết về Leeds United có thể là cách để kéo độc giả mới vào thế giới crypto – giống như cách tôi từng dùng ICO để giới thiệu bạn bè về tự do tài chính.
Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở chủ đề, mà nằm ở cách tiếp cận. Crypto Briefing viết về chuyển nhượng mà không kết nối nó với bất kỳ công nghệ blockchain nào. Họ không nói về fan token (Chiliz, Socios), không về smart contract thanh toán chuyển nhượng, không về NFT vé mùa giải. Họ chỉ copy-paste. Đó là sự lười biếng, không phải mở rộng.
Tôi từng làm việc cho dự án Layer2 "Lyra". Khi MiCA được ban hành, tôi không viết tin nóng chỉ để kéo traffic. Tôi viết "Crypto compliance: tự do hay an toàn?" – kết hợp giữa luật pháp, công nghệ và triết lý. Bài viết có 500 views trong ngày, nhưng quan trọng hơn, nó giúp cộng đồng hiểu đúng vấn đề. Lạc lối rồi mới thấy đường.
Takeaway Nếu Crypto Briefing tiếp tục viết về bóng đá theo kiểu copy-paste, họ sẽ mất đi bản sắc. Và một publication không có bản sắc thì không khác gì một stablecoin không có audit – mọi người vẫn dùng nó, nhưng ai cũng biết rủi ro. Câu hỏi đặt ra cho mỗi chúng ta: bạn muốn trở thành người dẫn dắt câu chuyện, hay chỉ là kẻ ăn theo?
Tôi chọn viết về những gì tôi tin – dù nó có ít view hơn. Bởi vì ngày mai, khi thị trường tăng trở lại, những người đã đọc bài viết triết lý của tôi sẽ nhớ tôi. Còn Crypto Briefing, sau khi mùa giải kết thúc, họ sẽ phải tìm một môn thể thao khác để copy.