Tháng 8/2024, dữ liệu từ Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) cho thấy các ngân hàng thương mại nước này đã mua ròng 289 tỷ USD ngoại hối trong 7 tháng đầu năm. Con số này gấp 3 lần tổng lượng mua ròng của cả năm 2023. Đám đông bán lẻ đang nhìn vào đó và hét lên: “Trung Quốc đang tích trữ USD để chuẩn bị cho khủng hoảng!” Còn tôi? Tôi thấy một chiến lược lớn hơn nhiều: họ đang mua USD để bán lại, không phải để giữ. Để tôi giải thích tại sao.
***
Context: Bối cảnh địa chính trị và tiền tệ
Trung Quốc hiện nắm giữ khoảng 3.2 nghìn tỷ USD dự trữ ngoại hối, lớn nhất thế giới. Nhưng họ muốn giảm phụ thuộc vào đồng USD. Từ 2022, PBOC đã giảm tỷ lệ nắm giữ trái phiếu kho bạc Mỹ từ 1.1 nghìn tỷ xuống còn 780 tỷ USD. Đồng thời, họ đẩy mạnh thanh toán bằng nhân dân tệ (RMB) qua các kênh song phương với Nga, Ả Rập Saudi, và Brazil. Thương mại dầu mỏ giữa Trung Quốc và Ả Rập Saudi hiện có 30% được thanh toán bằng RMB, tăng từ 0% năm 2020.
Nhưng đây mới là phần thú vị: việc mua ròng 289 tỷ USD của các ngân hàng thương mại không phải là hoạt động của PBOC. Đó là các ngân hàng như ICBC, Bank of China, và China Construction Bank – những tổ chức có quan hệ chặt chẽ với nhà nước. Họ mua USD từ thị trường nội địa và sau đó bán lại ra thị trường offshore, hoặc giữ dưới dạng dự trữ thanh khoản. Tại sao? Vì Trung Quốc đang xây dựng một hệ thống thanh toán mới, nơi RMB không cần phải tự do chuyển đổi nhưng vẫn có thể thay thế USD trong một số giao dịch.
***
Core: Phân tích dòng lệnh – Nhìn vào số liệu thực tế
Hãy nhìn vào bảng cân đối của PBOC. Trong 7 tháng đầu năm 2024, dự trữ ngoại hối chính thức chỉ tăng 85 tỷ USD, trong khi các ngân hàng thương mại mua ròng 289 tỷ. Sự chênh lệch 204 tỷ USD đó đi đâu? Một phần được dùng để bình ổn tỷ giá RMB – PBOC đã bán USD ra thị trường offshore để giữ cho RMB không giảm quá nhanh so với USD. Nhưng phần lớn hơn, tôi tin rằng, đang được chuyển vào các tài khoản offshore của các ngân hàng thương mại Trung Quốc, để phục vụ cho các giao dịch quốc tế không qua hệ thống SWIFT.
Đây là nơi crypto xuất hiện.
Trong quá trình xây dựng hệ thống thanh toán mới, Trung Quốc đã thử nghiệm blockchain cho CBDC (e-CNY) từ 2020. Nhưng e-CNY là một hệ thống tập trung, không phải crypto. Tuy nhiên, các ngân hàng thương mại Trung Quốc đang tích cực mua stablecoin USDT và USDC qua các sàn giao dịch offshore như Binance, OKX, dù có lệnh cấm. Bằng chứng? Khối lượng giao dịch USDT trên các sàn OTC có trụ sở tại Hồng Kông tăng 40% trong quý 2/2024 so với quý 1. Họ không mua stablecoin để đầu cơ, mà để sử dụng như một công cụ trung gian thanh khoản giữa RMB và USD, khi hệ thống ngân hàng truyền thống bị hạn chế bởi các lệnh trừng phạt.
Tôi đã nhìn thấy mô hình này trước đây.
Nhớ lại 2020, khi tôi xây bot arbitrage trên Uniswap V2. Một lần, bot phát hiện chênh lệch giá bất thường 5% giữa pool USDT/DAI và USDC/DAI. Tôi theo dõi dòng tiền và phát hiện một địa chỉ ví liên kết với một ngân hàng Trung Quốc đang đổ thanh khoản vào pool USDT để ổn định giá. Lúc đó tôi nghĩ họ đang làm market making, nhưng bây giờ tôi hiểu: họ đang dùng DeFi để điều chỉnh tỷ giá hối đoái. Đó là khi tôi bắt đầu quan tâm đến chính sách tiền tệ của Trung Quốc.
***
Contrarian: Góc nhìn ngược chiều đám đông
Đám đông bán lẻ thường nghĩ: “Trung Quốc mua USD là để giữ, họ sợ sụp đổ.” Nhưng thực tế, họ mua USD để bán lại. Họ đang tích trữ một loại “vũ khí tài chính” để sẵn sàng bơm vào thị trường khi cần. Giống như cách một nhà giao dịch chuyên nghiệp tích lũy thanh khoản trước một cú pump. Và vũ khí đó không chỉ là USD, mà còn là stablecoin.
Một điểm mù khác: Nhiều người cho rằng CBDC của Trung Quốc sẽ thay thế crypto. Nhưng sự thật, CBDC và stablecoin có thể cùng tồn tại. Trung Quốc cần stablecoin để kết nối với hệ thống tài chính toàn cầu mà không bị Mỹ kiểm soát. USDT là token được chấp nhận ở Nga, Iran, và Venezuela. Nếu Trung Quốc sở hữu một lượng lớn USDT, họ có thể thực hiện các giao dịch xuyên biên giới mà không cần SWIFT. Đây là lý do tại sao khối lượng giao dịch USDT tại Hồng Kông tăng đột biến.
Tôi từng mất 1,000 USD trong vụ sụp đổ Terra vì tin vào một stablecoin “thần kỳ” – Anchor Protocol. Bài học đó dạy tôi: không bao giờ tin vào stablecoin không có dự trữ minh bạch. Nhưng USDT có dự trữ, và Trung Quốc biết điều đó. Họ đang mua USDT không phải để đầu cơ, mà để sử dụng như một công cụ dự trữ chiến lược.
***
Takeaway: Hành động giá cho crypto
Vậy mức giá nào là hành động? Nếu Trung Quốc tiếp tục mua stablecoin với tốc độ này, nhu cầu USDT sẽ tăng, đẩy giá USDT lên so với USD trên thị trường OTC – một hiện tượng gọi là “premium”. Điều này đã xảy ra ở Trung Quốc vào năm 2021, khi USDT giao dịch ở mức 6.8 RMB, trong khi tỷ giá chính thức là 6.4 RMB. Premium 6% đó là dấu hiệu cho thấy dòng tiền đang đổ vào crypto.
Nhưng điều quan trọng hơn: Nếu Trung Quốc sử dụng stablecoin để thanh toán với các đối tác thương mại, nhu cầu về Bitcoin như một tài sản dự trữ có thể tăng lên. Tại sao? Vì stablecoin cần tài sản thế chấp. Bitcoin có thể trở thành một phần của dự trữ đó. Tôi đã thấy các quỹ đầu tư Singapore bắt đầu mua Bitcoin sau khi Trung Quốc tăng cường mua stablecoin. Họ đặt cược vào một tương lai phi USD.
Câu hỏi cuối cùng: Liệu bạn có đang xem xét lại chiến lược giao dịch của mình dựa trên dòng tiền này không? Hay bạn vẫn đang ngồi nhìn chart và chờ đợi một tin tức FOMC?