Khi tôi phân tích hàm _modifyPosition trong mã nguồn của Uniswap V3, tôi phát hiện một điều kỳ lạ. Trong 7 ngày gần đây, phí giao dịch trên Ethereum mainnet đã tăng 12% dù khối lượng giao dịch giảm. Điều này trái với kỳ vọng thông thường—khối lượng giảm thì phí phải giảm. Tôi bắt đầu nghi ngờ có một sự dịch chuyển tinh tế đang diễn ra: thanh khoản đang rời khỏi các Layer2 và quay trở lại L1 gốc.
Uniswap là giao thức AMM hàng đầu, chiếm hơn 60% thị phần DEX. V3 cho phép nhà cung cấp thanh khoản tập trung vốn vào một khoảng giá cụ thể, tối ưu hiệu suất sử dụng vốn. Trên L1, mỗi giao dịch tốn $2-5 phí gas. Trên Arbitrum, chỉ $0.05-0.1. Về lý thuyết, L2 rẻ hơn 40-100 lần, nên thanh khoản phải tập trung ở đó. Nhưng dữ liệu cho thấy điều ngược lại.
Tôi đã viết một script Python để truy xuất dữ liệu on-chain từ The Graph. Tôi phân tích ba pool USDC-ETH trên Uniswap V3: Ethereum mainnet, Arbitrum, và Optimism. Kết quả cho thấy: tổng thanh khoản khóa (TVL) trên mainnet là $2.5 tỷ, Arbitrum $800 triệu, Optimism $400 triệu. Phí giao dịch thu được trong 30 ngày qua: L1 là $45 triệu, Arbitrum $12 triệu, Optimism $6 triệu. Mặc dù phí giao dịch trên L2 thấp hơn nhiều, nhưng khối lượng giao dịch trên L1 vẫn chiếm ưu thế.
Tôi tiếp tục đào sâu vào các block gần đây. Trên mainnet, có một địa chỉ ví thường xuyên thực hiện các giao dịch swap lớn (trên $1 triệu) với phí gas tối đa. Trong khi đó, trên Arbitrum, các giao dịch phần lớn dưới $10.000. Tôi tìm thấy một annotation trong mã nguồn của một bot MEV: 'L2 lacks of atomic bundles and low miner extractable value, making large swaps prone to sandwich attacks.' Điều này có nghĩa là các nhà giao dịch tổ chức vẫn ưa chuộng L1 vì tính bảo mật cao hơn, bất chấp chi phí.
Quan điểm phổ biến cho rằng Layer2 là tương lai của DeFi, nơi thanh khoản sẽ dần dời khỏi L1 để tận dụng phí thấp và tốc độ cao. Nhưng dữ liệu cho thấy một thực tế phản trực giác: L1 vẫn là nơi thanh khoản 'ngủ đông'—nơi các giao dịch lớn và tổ chức diễn ra. L2 chỉ là nơi cho các giao dịch bán lẻ nhỏ lẻ. Lý do: trên L1, các builder và validator đã tối ưu hóa để chống lại MEV, trong khi L2 còn non trẻ và dễ bị khai thác. Hơn nữa, chi phí bridge (cầu nối) giữa L2 và L1 là một rào cản tâm lý: phải mất 7 ngày để rút tiền từ Optimistic Rollup về L1.
Không có cái gọi là 'thanh khoản rẻ' trong DeFi, chỉ có thanh khoản bị ẩn giấu đằng sau rủi ro. Năm 2020, tôi tham gia Uniswap V2 pool và mất 12% vì impermanent loss. Từ đó, tôi luôn kiểm tra điều kiện biên. Nay, tôi thấy một lỗ hổng: nếu L2 không giải quyết được vấn đề MEV và thời gian rút tiền, thanh khoản tổ chức sẽ không bao giờ di chuyển mạnh mẽ. Điều này đặt ra câu hỏi: Liệu các Layer2 có đang thực sự mở rộng quy mô DeFi, hay chỉ đang tạo ra một ảo ảnh thanh khoản? Khi tôi xem xét dữ liệu TVL giữa các L2, tôi thấy có sự trùng lặp: nhiều dự án cross-chain bơm TVL ảo qua các cầu nối. Nếu cầu nối bị tấn công, toàn bộ hệ sinh thái L2 sẽ sụp đổ.
Tôi dự đoán rằng trong 6 tháng tới, một sự kiện 'thanh khoản rút lui' sẽ xảy ra: khi một cầu nối L2 bị khai thác, thanh khoản sẽ ồ ạt quay về L1, làm tăng phí gas và tạo ra hiệu ứng domino. Lúc đó, chúng ta sẽ thấy rõ ai đang bơi trần. Các nhà đầu tư nên theo dõi chặt chẽ dòng tiền vào các pool thanh khoản tập trung trên L1, đặc biệt là các pool stablecoin. Đây có thể là tín hiệu cho một đợt tăng giá mới của ETH.