Khi hàng trăm triệu đô la chạm vào lá phiếu: Sự thật phũ phàng về sức mạnh chính trị của crypto
Hoàng Ngọc
Tôi đang ngồi trong một quán cà phê nhỏ ở Hàng Châu, màn hình hiển thị biểu đồ chi tiêu của các PAC tiền điện tử cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ. Con số nhảy lên hơn 100 triệu đô la. Ấn tượng thật. Nhưng rồi tôi nhìn sang một biểu đồ khác: tỷ lệ cử tri coi crypto là vấn đề quan trọng nhất. Nó nằm dưới 2%. Một khoảng cách khổng lồ giữa tiền bạc và lá phiếu. Đây chính là câu chuyện mà tôi muốn kể hôm nay — câu chuyện về một cái bong bóng tường thuật có thể sắp vỡ.
Bối cảnh thì ai cũng biết: ngành công nghiệp tiền điện tử Mỹ, dẫn đầu bởi Coinbase, a16z, Ripple và các quỹ đầu tư mạo hiểm, đã đổ tiền vào các Political Action Committee (PAC) như Fairshake để ủng hộ các ứng cử viên thân thiện với blockchain. Họ muốn một khung pháp lý rõ ràng, muốn FIT21 được thông qua, muốn chấm dứt chiến tranh chống crypto từ SEC. Chiến lược này có vẻ hợp lý trên giấy: tiền mua được ảnh hưởng, ảnh hưởng mua được luật. Nhưng tôi đã chứng kiến quá nhiều lần những “câu chuyện mạnh hơn công nghệ” trong suốt 15 năm qua — từ ICO EOS 4 tỷ đô la đến DeFi farming YAM sụp đổ sau 48 giờ. Mỗi lần, sự thật luôn đến muộn hơn câu chuyện.
Hãy nhìn vào dữ liệu. Các ước tính cho thấy chi tiêu của PAC crypto trong chu kỳ bầu cử 2024 có thể vượt 200 triệu đô la. Đó là một con số khổng lồ, đủ để tạo ra một làn sóng truyền thông mạnh mẽ. Nhưng các cuộc thăm dò ý kiến cử tri lại kể một câu chuyện hoàn toàn khác. Khi được hỏi về những vấn đề quan trọng nhất quyết định lá phiếu của họ, tiền điện tử hiếm khi lọt vào top 10. Kinh tế, lạm phát, nhập cư, phá thai — đó mới là những điều thực sự chi phối. Crypto vẫn là một chủ đề chuyên ngành, xa lạ với đa số người Mỹ. Sự mất kết nối này giống như việc bạn ném tiền vào một cái hố mà không ai thực sự quan tâm đến thứ bạn đang ném.
Điều này dẫn đến cốt lõi của bài toán: Cơ chế câu chuyện “crypto voters quyết định bầu cử” đang bị đánh giá quá cao. Tôi đã thấy điều này nhiều lần trước đây. Năm 2017, mọi người nói “EOS là blockchain 3.0” và hàng triệu người mua token mà chưa từng đọc code. Năm 2020, “DeFi sẽ thay thế ngân hàng” và mọi người lao vào farming mà không hiểu rebase. Bây giờ, câu chuyện mới là “tiền điện tử sẽ kiểm soát Washington”. Nó mạnh mẽ, đầy cảm hứng, nhưng nó có thực sự đúng? Hãy nhìn vào tâm lý: cộng đồng crypto vốn đã cực kỳ lạc quan, họ muốn tin rằng họ có sức mạnh. Các PAC tận dụng điều đó để gây quỹ, các phương tiện truyền thông thổi phồng nó để có lượt xem. Nhưng kết quả khảo sát lại cho thấy: phần lớn cử tri thậm chí không biết ứng cử viên nào thân thiện với crypto. Lời hứa “chúng ta sẽ thay đổi chính trường” có thể chỉ là một cái kén cho sự tự mãn.
Bây giờ đến góc nhìn phản trực giác — điều mà tôi cho là điểm mù lớn nhất của thị trường hiện tại: Tiền không mua được phiếu bầu trong dài hạn. Lịch sử chính trị Mỹ đầy rẫy những ví dụ về các ngành công nghiệp chi hàng trăm triệu đô la vào vận động hành lang mà vẫn thất bại trong việc đạt được mục tiêu lập pháp. Ngành dầu mỏ từng chi khủng để chống lại luật khí hậu, nhưng cuối cùng vẫn phải nhượng bộ. Ngành công nghệ lớn (Big Tech) từng chi hàng tỷ để vận động, nhưng vẫn phải đối mặt với các cuộc điều tra chống độc quyền. Crypto không phải là ngoại lệ. Vấn đề nằm ở chỗ: PAC chỉ có thể mua được sự chú ý của chính trị gia trong ngắn hạn, nhưng để thay đổi luật lâu dài, bạn cần một nhóm cử tri thực sự quan tâm và sẵn sàng bỏ phiếu vì vấn đề đó. Và bằng chứng cho thấy nhóm cử tri crypto hiện tại vẫn quá nhỏ, quá phân tán và quá thiếu tổ chức để tạo ra khác biệt mang tính quyết định. Nếu kết quả bầu cử không mang lại chiến thắng áp đảo cho các ứng cử viên thân thiện, hoặc nếu các ứng cử viên đó thắng nhưng sau đó không ưu tiên crypto (vì họ có nhiều vấn đề cấp bách hơn), thì câu chuyện “chúng ta mạnh” sẽ sụp đổ nhanh chóng.
Tôi nhớ lại năm 2022, khi tôi mất 60% danh mục đầu tư sau khi thị trường gấu ập đến. Lúc đó, mọi người đều nói “crypto sẽ không bao giờ hồi phục”. Nhưng tôi đã học được rằng: khi một câu chuyện bị đẩy lên quá cao, nó sẽ rơi xuống mạnh hơn. Và ngược lại, khi nó bị bỏ rơi hoàn toàn, đó lại là cơ hội. Bây giờ, câu chuyện chính trị đang ở đỉnh cao của kỳ vọng — đó chính là lúc nguy hiểm nhất. Takeaway của tôi cho bạn là: Đừng đặt cược toàn bộ danh mục vào kết quả của một cuộc bỏ phiếu. Hãy nhìn vào những thứ thực sự tạo ra giá trị: giao thức phi tập trung có doanh thu, ứng dụng có người dùng thực, cơ sở hạ tầng có thể mở rộng. Chính trị chỉ là một lớp sơn, còn công nghệ mới là bức tường gạch. Nếu bầu cử kết thúc mà không có luật nào được thông qua, thị trường sẽ nhanh chóng quên đi câu chuyện “crypto voters” và quay lại với các nguyên tắc cơ bản. Câu hỏi duy nhất là: bạn đã chuẩn bị sẵn sàng cho sự điều chỉnh đó chưa?