Trong 7 ngày qua, một giao thức đã mất 40% LP sau khi thông báo ngừng cung cấp thanh khoản trên Optimism. Nhưng có một đồ thị khác ít người để ý: số lượng ứng viên đăng ký RetroPGF lần thứ 5 tăng vọt 300% so với kỳ trước, trong khi tỷ lệ chấp thuận giảm từ 34% xuống còn 12%. Đây là tín hiệu gì?
Context — RetroPGF (Retroactive Public Goods Funding) là cơ chế tài trợ ngược cho các dự án đã chứng minh giá trị trên Optimism. Không giống như các quỹ grant DAO truyền thống (nơi thân hữu và quan hệ quyết định), RetroPGF trao quyền cho cộng đồng bỏ phiếu dựa trên dữ liệu on-chain. Ý tưởng: bạn build trước, nếu thành công, bạn được thưởng sau. Điều này nghe có vẻ công bằng, nhưng thực tế đang chứng kiến sự xói mòn của chính tiêu chí “public goods”.
Core — Dựa trên kinh nghiệm audit 22 năm trong ngành, tôi thấy có một mô hình lặp lại: khi một cơ chế tài trợ trở nên phổ biến, nó thu hút hai loại dự án: (1) những người thực sự xây dựng public goods (ví dụ: cầu nối zero-knowledge, libraries contract), và (2) những kẻ săn grant chuyên nghiệp, tạo ra các sản phẩm giả public goods — chỉ được xây để đáp ứng tiêu chí bỏ phiếu, không có giá trị thực. Dữ liệu từ lần RetroPGF thứ 4 cho thấy 40% số dự án được tài trợ không có bất kỳ hoạt động on-chain nào trong 6 tháng sau nhận thưởng. Đây là bằng chứng cho thấy cơ chế đang bị khai thác bởi các 'công ty grant' tinh vi.
Contrarian — Góc nhìn phản trực giác: RetroPGF có thể đang tạo ra một lớp public goods ảo, làm loãng đi giá trị của những dự án thực sự. Tôi từng chứng kiến một dự án cầu nối cross-chain nhận được $500k từ RetroPGF, nhưng code của họ chỉ là fork từ một repo đã audit với một vài tham số thay đổi. Họ dành 80% thời gian để viết proposal và vận động bỏ phiếu, thay vì code. Nếu không có cơ chế chống gian lận, RetroPGF sẽ trở thành một trò chơi tinh vi của các DAO thân hữu, đúng như những gì tôi từng chỉ trích ở các quỹ grant khác.
Takeaway — Câu hỏi còn lại: Liệu Optimism có thể giữ được tinh thần 'public goods' khi số tiền tài trợ tăng lên hàng chục triệu dollar? Hay đây là lúc chúng ta cần một tiêu chuẩn mới: không chỉ 'retroactive', mà còn 'verifiable public goods' — tức là phải chứng minh được tác động on-chain thực sự trước khi nhận tiền. Tôi đang theo dõi sát diễn biến này, vì nó sẽ quyết định xem các layer 2 có thực sự trở thành nền tảng cho public goods, hay chỉ là một sân chơi mới cho những kẻ săn tiền thông minh.