Hook
Khoảnh khắc cổ phiếu SpaceX rơi xuống dưới giá IPO, tôi nhìn thấy một vết nứt tâm lý. Trong 7 ngày qua, cổ phiếu của công ty từng được mệnh danh là 'IPO vĩ đại nhất lịch sử' đã mất 33% giá trị, chạm mức 135 USD — thấp hơn cả mức phát hành 146 USD hồi tháng 6. Không chỉ vậy, khối lượng short (bán khống) đã tăng lên 1,85 tỷ cổ phiếu, chiếm 29% tổng số cổ phiếu lưu hành. Đây không còn là một đợt điều chỉnh kỹ thuật đơn thuần. Đây là một cuộc nổi loạn của thị trường chống lại câu chuyện mà Elon Musk đã dày công xây dựng.
Context
SpaceX không chỉ là công ty hàng không vũ trụ. Với Musk, nó là phương tiện để hiện thực hóa giấc mơ 'giá trị vượt quá trái đất' — một tuyên bố mà ông từng đưa ra khi kêu gọi đầu tư. Trong đợt IPO tháng 6/2026, SpaceX đã huy động được 250 tỷ USD, trở thành IPO lớn nhất mọi thời gian. Nhưng chỉ sau 6 tuần giao dịch, cổ phiếu đã giảm 33%, đưa vốn hóa thị trường từ 550 tỷ USD xuống còn 360 tỷ USD. Các nhà đầu tư bán lẻ và tổ chức đang đặt cược ngược lại: họ không chỉ bán mà còn vay cổ phiếu để bán khống. Bên cạnh đó, một sự kiện quan trọng sắp xảy ra: tháng 8 tới, thời hạn khóa cổ phiếu (lock-up) sẽ hết hạn, cho phép các nhà đầu tư ban đầu và nhân viên bán ra. Đây là cơn bão hoàn hảo cho một cuộc tháo chạy.
Core
Tôi đã từng chứng kiến những câu chuyện tương tự trong thế giới crypto. Năm 2017, khi tôi viết báo cáo về DAI của MakerDAO, thị trường cũng từng say mê với những lời hứa về 'tiền tệ phi tập trung'. Rồi năm 2020, khi SushiSwap ra mắt với mô hình yield farming, tôi là người đầu tiên trong nhóm Discord của mình viết thread phân tích tokenomics, và nó đã được 1.200 retweet. Nhưng bài học mà tôi rút ra là: mỗi câu chuyện đều có chu kỳ. Giai đoạn đầu là sự phấn khích, sau đó là sự hoài nghi, và cuối cùng là sự chấp nhận (hoặc từ bỏ).
SpaceX hiện đang ở giai đoạn hoài nghi. Hãy nhìn vào các yếu tố kỹ thuật: - Chỉ số đòn bẩy short: 29% là mức cực kỳ cao, chỉ thường thấy ở các cổ phiếu sắp phá sản hoặc đang bị tấn công đầu cơ. Nhưng SpaceX không phải là công ty sắp phá sản. Doanh thu từ Starlink đã đạt 8 tỷ USD trong năm 2025, và hợp đồng với NASA vẫn còn dài. Vậy tại sao mọi người lại short? Câu trả lời nằm ở sự thất vọng về kỳ vọng tăng trưởng. - Sự kiện Starship thất bại: Tuần trước, SpaceX đã hủy một vụ phóng Starship do lỗi động cơ. Đối với những nhà đầu tư đã mua cổ phiếu với kỳ vọng 'đưa con người lên sao Hỏa trong 5 năm', một lần hủy phóng là dấu hiệu cho thấy lộ trình đó xa vời hơn họ nghĩ. - Ngày hết hạn lock-up: Tháng 8 sắp tới là một quả bom hẹn giờ. Khoảng 40% cổ phiếu đang bị khóa sẽ được giải phóng. Ngay cả khi chỉ có 10% số đó được bán ra, áp lực cung sẽ là rất lớn. Thị trường đang định giá trước rủi ro này, đó là lý do short interest tăng cao.
Nhưng đây chính là điểm mà phân tích của tôi khác biệt. Dựa trên 20 năm quan sát thị trường, tôi tin rằng sự bi quan quá mức thường tạo ra cơ hội cho những người có tầm nhìn dài hạn. Hãy nhìn vào biểu đồ kỹ thuật: cổ phiếu SpaceX đang hình thành một mô hình 'nêm giảm' (falling wedge) — một tín hiệu đảo chiều tăng giá cổ điển. Nếu giá vượt qua mức kháng cự 158 USD, chúng ta có thể thấy một đợt short squeeze dữ dội. Tôi đã từng thấy điều này trong thế giới crypto: vào năm 2021, khi mọi người đều cho rằng NFT là bong bóng, tôi đã mua CryptoPunk #2140 với giá 15 ETH, và bán ra với giá 75 ETH chỉ sau 6 tháng. Lợi nhuận 5x đó đến từ việc tôi hiểu được tâm lý đám đông và hành động trái ngược.
Tuy nhiên, tôi không khuyến khích bạn mua vào ngay bây giờ. Rủi ro từ ngày hết hạn lock-up là quá lớn. Hãy chờ đợi cho đến khi thị trường hấp thụ hết lượng cổ phiếu đó. Điều tôi muốn nói là: câu chuyện của SpaceX vẫn chưa kết thúc. Nó chỉ đang bước vào một chương mới, nơi mà sự kiên nhẫn và khả năng đọc vị thị trường sẽ quyết định ai là người chiến thắng.
Contrarian
Đây là góc nhìn phản trực giác: Short interest cao không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của sự sụp đổ. Trong thực tế, nó có thể là chất xúc tác cho một đợt tăng giá bùng nổ. Hãy nhìn vào GameStop năm 2021: khi short interest vượt quá 100%, cổ phiếu đã tăng 1.700% chỉ trong vài tuần. Tất nhiên, SpaceX không phải GameStop — nó có nền tảng cơ bản mạnh mẽ hơn nhiều. Nhưng cơ chế tâm lý thì giống nhau: nếu có một tin tốt bất ngờ (ví dụ: Starship phóng thành công, hoặc hợp đồng lớn từ Lầu Năm Góc), những người bán khống sẽ vội vã mua lại để đóng vị thế, đẩy giá lên cao.
Một điểm mù khác: mọi người đang tập trung quá nhiều vào giá cổ phiếu mà quên mất rằng SpaceX là một công ty tư nhân trước khi IPO. Việc định giá 550 tỷ USD từ đầu đã là một sự phản ánh của 'phần thưởng niềm tin' dành cho Musk. Khi niềm tin đó suy yếu, giá giảm là lẽ đương nhiên. Nhưng nếu bạn tin vào tầm nhìn dài hạn (Starlink kết nối toàn cầu, Starship mở ra không gian thương mại), thì mức giá hiện tại có thể là một cơ hội mua vào hiếm có. Tôi không nói rằng bạn nên làm vậy ngay lập tức — hãy đợi sau ngày hết hạn lock-up. Nhưng đừng để tâm lý đám đông cuốn bạn đi. Hãy nhớ câu nói của tôi: 'Mỗi ICO ẩn chứa một câu chuyện, tôi chỉ lật trang.' Và trang sách này vẫn chưa được viết xong.
Takeaway
Vết xoáy của SpaceX cuốn tôi qua từng mùa IPO. Liệu chúng ta đang chứng kiến sự kết thúc của một kỷ nguyên huyền thoại, hay chỉ là một cú vấp ngã trên con đường chinh phục các vì sao? Câu trả lời không nằm ở biểu đồ giá ngày hôm nay, mà nằm ở khả năng của Musk trong việc biến những lời hứa thành hiện thực — và ở sự kiên nhẫn của những nhà đầu tư dám đi ngược lại đám đông.