Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc vừa khép lại tháng mua vàng thứ 21 liên tiếp với mức tăng 64 vạn ounce, nâng tổng dự trữ lên 7.608 vạn ounce. Con số này tương đương khoảng 20 tấn vàng được bổ sung mỗi tháng, không lớn nếu đặt cạnh quy mô của nền kinh tế số hai thế giới. Nhưng 21 tháng không phải là một sự trùng hợp, và trong lĩnh vực tài chính, sự lặp lại là một thông điệp. Thị trường không bao giờ thiếu tín hiệu; nó chỉ thiếu những người biết cách lắng nghe.
Câu chuyện này bắt nguồn từ năm 2022, khi các nước phương Tây đóng băng hàng trăm tỷ USD dự trữ của Ngân hàng Trung ương Nga. Sự kiện đó đã thay đổi nhận thức của mọi ngân hàng trung ương về cái gọi là tài sản an toàn. Trái phiếu kho bạc Mỹ từng là chuẩn mực của sự an toàn, nhưng hóa ra nó có thể bị vũ khí hóa. Kể từ đó, một làn sóng dịch chuyển dự trữ bắt đầu. Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Ba Lan, Singapore đồng loạt tăng mua vàng. Và không có quốc gia nào mua đều đặn như Trung Quốc.
Tỷ trọng vàng trong tổng dự trữ ngoại hối của Trung Quốc hiện chỉ khoảng 5,7%, trong khi mức trung bình toàn cầu là xấp xỉ 15%. Nếu Bắc Kinh theo đuổi mục tiêu bắt kịp chuẩn mực đó, họ sẽ cần phải mua thêm một lượng vàng khổng lồ. Khi bạn nhìn thấy một ngân hàng trung ương hành động lặp đi lặp lại, đó không phải sở thích — đó là chiến lược.
Đối với những người nắm giữ Bitcoin, câu hỏi không phải là 'vàng có tốt không', mà là 'dòng vốn sẽ chảy như thế nào'. Mỗi ounce vàng được một ngân hàng trung ương mua vào đồng nghĩa với việc một lượng USD bị rút khỏi hệ thống. Khi thanh khoản USD thu hẹp, lãi suất dài hạn của Mỹ có xu hướng tăng, và môi trường lãi suất cao chưa bao giờ là người bạn của những tài sản rủi ro. Vì vậy, trong ngắn hạn, việc Trung Quốc mua vàng có thể tạo ra áp lực giảm gián tiếp lên toàn bộ thị trường crypto.
Nhưng câu chuyện dài hạn lại hoàn toàn khác.
Vàng và Bitcoin chung một gốc rễ: cả hai đều là công cụ để con người lưu trữ giá trị bên ngoài hệ thống do chính phủ kiểm soát. Vàng đã làm điều đó suốt 5.000 năm. Bitcoin mới chỉ tồn tại 16 năm, nhưng nó mang một đặc tính vượt trội hơn vàng ở khía cạnh vận hành: có thể chuyển tiền từ Bắc Kinh đến Buenos Aires trong vài phút mà không cần sự cho phép của bất kỳ ngân hàng trung ương nào. Trong một thế giới đang phân mảnh thành nhiều khối đối địch, nhu cầu về một tài sản trung lập phi biên giới sẽ chỉ tăng lên.
Qua hơn hai thập kỷ quản lý danh mục đầu tư, tôi rút ra một quy luật: dòng tiền thường di chuyển theo trình tự. Đầu tiên là vàng, sau đó là trái phiếu các nước trung lập, rồi đến cổ phiếu phòng thủ, và cuối cùng mới là các tài sản đầu cơ như Bitcoin. Nói cách khác, vàng là người mở đường, còn Bitcoin là người về sau nhưng có thể đi xa hơn. Bởi vì vốn hóa của Bitcoin còn nhỏ, chỉ cần một phần nhỏ dòng tiền đang đổ vào vàng chuyển hướng, mức độ biến động giá sẽ rất lớn.
Có một chi tiết kỹ thuật mà hầu hết các báo cáo bỏ qua: dữ liệu dự trữ vàng được công bố bằng đơn vị trọng lượng ounce, không phải giá trị USD. Khi truyền thông viết rằng dự trữ vàng của Trung Quốc đạt mức cao kỷ lục, họ đang nói đến số lượng, không phải giá trị. Sự khác biệt này quan trọng vì nó loại bỏ ảnh hưởng của biến động giá. Việc Trung Quốc mua thêm vàng về mặt số lượng là hoàn toàn chủ động, không phải do giá vàng tăng làm phình to giá trị tài sản. Điều đó xác nhận động lực chiến lược.
Một mắt xích đáng chú ý nữa là mối quan hệ với trái phiếu kho bạc Mỹ. Số liệu về lượng trái phiếu Mỹ mà Trung Quốc nắm giữ thường công bố chậm hơn, nhưng xu hướng đã thấy rõ trong suốt bốn năm qua: bán trái phiếu, mua vàng. Nếu xu hướng này tiếp tục, thanh khoản của thị trường trái phiếu chính phủ Mỹ sẽ bị ảnh hưởng, và hệ quả lan tỏa đến tất cả các tài sản tài chính khác. Chúng ta đang chứng kiến một quá trình tái cấu trúc dự trữ toàn cầu với tốc độ chậm nhưng không thể đảo ngược.
Hãy thử làm một phép toán. Nếu Trung Quốc muốn nâng tỷ trọng vàng lên 10%, họ sẽ cần mua thêm khoảng 2.500 tấn vàng. Sản lượng khai thác vàng nội địa của Trung Quốc mỗi năm chỉ khoảng 370 tấn. Họ sẽ phải vừa khai thác vừa mua từ thị trường quốc tế. Việc một quốc gia có dự trữ ngoại hối lớn thứ hai thế giới liên tục mua vàng trong nhiều năm sẽ giữ giá vàng ở mức cao, và về mặt tương quan, lan tỏa sang các tài sản có cùng câu chuyện lưu trữ giá trị.
Ở khu vực châu Á, mối liên hệ giữa quyết định của ngân hàng trung ương và dòng tiền vào Bitcoin ngày càng rõ ràng. Mỗi lần đồng nhân dân tệ chịu áp lực mất giá, khối lượng giao dịch Bitcoin trên các sàn châu Á lại tăng vọt. Điều này phản ánh một hành vi rất thực dụng: người dân ở các quốc gia có kiểm soát vốn gắt gao đang dùng Bitcoin như một cánh cửa thoát hiểm. Nếu ngân hàng trung ương tiếp tục mua vàng, họ đang xác nhận với thị trường rằng họ không hoàn toàn tin tưởng vào hệ thống tiền tệ hiện hành. Đó là một sự tán thành ngầm cho ý tưởng đứng ngoài hệ thống.
Cần nhấn mạnh rằng tôi không nói rằng ngân hàng trung ương Trung Quốc sẽ mua Bitcoin. Điều đó khó xảy ra trong tương lai gần. Nhưng hành động của họ tạo ra một khuôn khổ nhận thức mới: khi những tổ chức lớn nhất thế giới tìm kiếm tài sản phi quốc gia, sự tồn tại của Bitcoin trở nên hợp lý hơn. Nó không còn là trò chơi của những người theo chủ nghĩa tự do công nghệ, mà là một phần của bức tranh tài chính toàn cầu.
21 tháng cũng là một con số đáng chú ý. Nó vượt qua chu kỳ sản xuất kinh doanh thông thường. Nếu một ngân hàng trung ương mua vàng chỉ để phòng ngừa rủi ro ngắn hạn, họ sẽ dừng lại sau vài tháng. Việc kéo dài gần hai năm cho thấy quyết định này được xây dựng dựa trên một đánh giá dài hạn về cấu trúc địa chính trị. Trong bối cảnh đó, người nắm giữ Bitcoin không cần phải dự đoán chính xác thời điểm giá vàng đạt đỉnh. Họ chỉ cần hiểu rằng một xu hướng lớn đang hình thành và chuẩn bị sẵn sàng.
Đối với những người đang giữ Bitcoin, đây có thể là một thông điệp lạc quan trong trung hạn. Nhưng tôi cần nói rõ góc nhìn ngược lại.
Trong ngắn hạn, vàng và Bitcoin đang cạnh tranh trực tiếp với nhau để giành lấy dòng tiền phòng thủ. Khi ngân hàng trung ương mua vàng, họ đang vô tình củng cố câu chuyện vàng như một nơi trú ẩn đáng tin cậy. Các tổ chức tài chính truyền thống có xu hướng chọn vàng trước vì thanh khoản sâu và biến động thấp. Bitcoin vẫn bị xem là tài sản đầu cơ. Vì vậy, dòng tiền từ các quỹ đầu tư có thể chảy vào vàng nhiều hơn, còn Bitcoin phải chờ đợi cho đến khi một cú hích vĩ mô thực sự xảy ra. Nếu bạn đặt cược rằng dòng tiền vàng sẽ ngay lập tức tràn sang Bitcoin, bạn có thể sẽ phải kiên nhẫn lâu hơn mong đợi.
Trong suốt sự nghiệp của mình, tôi đã chứng kiến nhiều nhà đầu tư đánh giá thấp tốc độ của các thay đổi cấu trúc. Năm 2017, khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ bắt đầu chu kỳ thắt chặt, phần lớn các quỹ crypto vẫn đổ tiền vào các dự án ICO và phải trả giá đắt. Năm 2022, làn sóng tăng lãi suất quét sạch nhiều quỹ phòng hộ. Lần này, tín hiệu không đến từ Fed mà đến từ ngân hàng trung ương của một quốc gia đang nắm trong tay khối lượng dự trữ ngoại hối khổng lồ. Tín hiệu chậm rãi, nhưng chắc chắn.
Ngân hàng trung ương không mua vàng suốt 21 tháng chỉ để làm đẹp bảng cân đối kế toán. Họ đang định giá lại toàn bộ hệ thống tiền tệ. Khi trật tự tài chính cũ bắt đầu dịch chuyển, những tài sản được thiết kế để tồn tại bên ngoài trật tự đó sẽ được định giá lại. Câu hỏi dành cho bạn không phải là 'Bitcoin sẽ đạt bao nhiêu trong tuần này', mà là 'danh mục của bạn đã có chỗ cho những tài sản không thuộc về bất kỳ quốc gia nào chưa'.

