Bạn có tin rằng một thương vụ cho thuê điện năng lại có thể khiến giá Bitcoin chịu áp lực ngầm? Đó không phải là một kịch bản giả định, mà là hiện thực đang diễn ra ngay trước mắt chúng ta. Riot Platforms, một trong những công ty khai thác Bitcoin lớn nhất niêm yết trên Nasdaq, vừa ký hợp đồng cho thuê 191 MW công suất điện tại trang trại Rockdale, Texas, cho Anthropic – một công ty AI hàng đầu. Thoạt nhìn, đây là tin tốt: cổ phiếu Riot tăng vọt 4,33%, kéo theo các mã TeraWulf, Cipher, Hut 8 đồng loạt tăng. Nhưng nếu bạn là người nắm giữ Bitcoin, hãy nhìn kỹ hơn vào dòng chảy của dòng tiền — bởi vì đằng sau mỗi hợp đồng cho thuê AI này, có một lượng Bitcoin đang âm thầm rời khỏi két của các thợ đào.
Đây là câu chuyện về sự chuyển dịch tài nguyên khai thác từ Bitcoin sang AI, và tác động kép mà thị trường chưa định giá đầy đủ.
Để hiểu vì sao thương vụ này lại quan trọng, chúng ta cần nhìn lại bối cảnh. Sau sự kiện halving Bitcoin tháng 4 năm 2024, phần thưởng khối giảm từ 6,25 BTC xuống còn 3,125 BTC, khiến biên lợi nhuận của các thợ đào bị thu hẹp đáng kể. Trong khi đó, nhu cầu về cơ sở hạ tầng tính toán cho AI lại bùng nổ. Các công ty khai thác Bitcoin, vốn sở hữu những trang trại điện lớn, đường truyền cáp quang và hệ thống làm mát, nhận ra rằng họ có thể chuyển đổi một phần công suất để cho thuê cho các công ty AI. Core Scientific đã đi tiên phong với thương vụ cho CoreWeave, và giờ đến lượt Riot. Thương vụ này có thời hạn 20 năm, với tổng giá trị hợp đồng lên tới 98 tỷ USD (nếu tính cả tùy chọn gia hạn, con số có thể lên tới 161 tỷ USD). Nhưng điều mà nhiều người bỏ qua là nguồn tiền để xây dựng cơ sở hạ tầng AI này đến từ đâu. Câu trả lời: từ việc bán Bitcoin.
Phân tích kỹ thuật: Cơ sở hạ tầng khai thác được định giá lại
Trước hết, hãy nhìn vào bản chất của thương vụ. Riot không phát triển một công nghệ AI mới; họ chỉ đơn giản là chuyển đổi mục đích sử dụng cơ sở hạ tầng hiện có. Trang trại Rockdale với 191 MW điện (và thêm 50 MW từ tùy chọn gia hạn) vốn dành cho các máy đào ASIC, nay sẽ được cải tạo để phục vụ các máy chủ GPU của Anthropic. Đây là một sự đổi hướng tài nguyên, không phải một đột phá công nghệ. Từ góc nhìn của một người đã từng đào sâu vào audit hợp đồng thông minh, tôi thấy điều này giống như việc bạn chuyển một nhà máy sản xuất xe hơi sang sản xuất máy bay — về mặt kỹ thuật, cả hai đều cần điện, nhưng yêu cầu về mật độ năng lượng, làm mát và độ tin cậy là hoàn toàn khác biệt. Riot sẽ phải đầu tư thêm vào hệ thống làm mát bằng chất lỏng, tủ rack mật độ cao, và hạ tầng mạng để đáp ứng yêu cầu của AI. Chi phí chuyển đổi này không hề nhỏ, và nguồn vốn lấy từ đâu? Chính từ việc thanh lý kho Bitcoin.
Nhưng điều thú vị là, thị trường chứng khoán định giá thương vụ này rất tích cực. Cổ phiếu Riot tăng 4,33%, các nhà phân tích từ H.C. Wainwright và Needham đồng loạt nâng mục tiêu giá lên tới 40 USD (từ mức 25 USD). Tuy nhiên, cơ sở để họ nâng giá chủ yếu dựa vào số megawatt cho thuê, chứ không phải lợi nhuận thực tế từ AI. Điều này khiến tôi nhớ lại năm 2021, khi tôi viết bài phân tích về Bored Ape Yacht Club và chỉ ra rằng giá trị của chúng dựa trên cộng đồng và kỳ vọng, không phải trên tiện ích thực tế. Ở đây, cũng vậy: thị trường đang định giá AI dựa trên tin đồn và hợp đồng tương lai, trong khi thực tế vận hành có thể gặp nhiều rủi ro.
Đằng sau mỗi hợp đồng cho thuê AI là một lượng Bitcoin bị bán ra
Điểm mấu chốt nằm ở dòng tiền. Riot, trong quý 2 năm 2024, đã giảm lượng nắm giữ Bitcoin từ 15.680 xuống còn 11.380 BTC, tức là bán đi 4.300 BTC trong vòng 92 ngày. Con số này tương đương khoảng 10,2% tổng nguồn cung mới được khai thác trong quý đó (khoảng 42.000 BTC). Đây là một áp lực bán không hề nhỏ. Và không chỉ Riot; TeraWulf, Cipher, Hut 8 cũng đang bán một phần hoặc toàn bộ số Bitcoin mới khai thác để tài trợ cho cơ sở hạ tầng AI. Họ đang chuyển từ vị thế là người tích lũy Bitcoin sang người bán ròng. Điều này tạo ra một hiệu ứng cung cấp thêm lên thị trường, trong khi nhu cầu từ các ETF giao ngay vẫn đang hấp thụ.
Hãy tưởng tượng một bức tranh toàn cảnh: Các quỹ ETF mua vào Bitcoin, tạo ra áp lực mua; nhưng đồng thời, các thợ đào bán ra, tạo ra áp lực bán. Hai lực lượng này đang giằng co, khiến giá Bitcoin dao động trong biên độ hẹp 62.000-65.000 USD. Nếu các thợ đào tiếp tục bán với tốc độ này, và nếu dòng vốn ETF chững lại, Bitcoin có thể đối mặt với một đợt điều chỉnh sâu. Đây là một cấu trúc thị trường mà nhiều nhà đầu tư bán lẻ chưa nhìn thấy: họ vẫn coi các cổ phiếu khai thác là đại diện cho Bitcoin, nhưng thực tế, các công ty này đang trở thành đối thủ cạnh tranh với Bitcoin về dòng vốn.
— Root: Tranh luận về sự chuyển dịch tài nguyên khai thác
Từ góc nhìn của một người đã theo dõi ngành này 17 năm, tôi thấy sự chuyển dịch này có một điểm tương đồng với câu chuyện ICO năm 2017. Khi đó, các dự án huy động vốn bằng Bitcoin và Ethereum, nhưng sau đó bán ra để trang trải chi phí phát triển, tạo ra áp lực bán kéo dài. Bây giờ, các thợ đào cũng làm điều tương tự: họ bán Bitcoin để xây dựng cơ sở hạ tầng AI. Nhưng có một điểm khác biệt quan trọng: vào năm 2017, áp lực bán đến từ các dự án ICO không có doanh thu; còn bây giờ, áp lực bán đến từ các công ty có doanh thu khai thác ổn định, nhưng họ lại chọn đầu tư vào AI thay vì mua thêm máy đào. Điều này có thể dẫn đến sự suy giảm tăng trưởng hashrate, và về lâu dài, làm giảm tính an toàn của mạng lưới Bitcoin.
Một điểm đáng chú ý nữa là sự thay đổi trong cách định giá cổ phiếu khai thác. Trước đây, cổ phiếu như RIOT được coi là "công cụ beta" để đầu cơ vào giá Bitcoin. Nhưng bây giờ, với doanh thu từ AI, các nhà phân tích bắt đầu định giá chúng như một công ty cơ sở hạ tầng AI. Điều này có thể dẫn đến sự phân kỳ giữa giá cổ phiếu thợ đào và giá Bitcoin. Trong quý 2, khi Bitcoin giảm 0,49%, các cổ phiếu thợ đào lại tăng 3-5%. Đây là một tín hiệu cảnh báo cho những ai đang nắm giữ cổ phiếu thợ đào như một cách để "long" Bitcoin: bạn đang đặt cược vào một câu chuyện khác, không phải là câu chuyện về Bitcoin.
Góc nhìn phản trực giác: AI đang cướp đi 'máu' của Bitcoin
Nhiều người cho rằng thương vụ này là tin tốt cho Bitcoin vì nó cho thấy cơ sở hạ tầng của thợ đào có giá trị ngoài việc khai thác. Nhưng tôi cho rằng điều ngược lại: nó đang rút đi một nguồn cầu quan trọng đối với Bitcoin. Trước đây, các thợ đào là những người mua Bitcoin mạnh nhất trên thị trường OTC, giữ lại một phần sản lượng để đầu cơ. Bây giờ, họ bán hết, hoặc thậm chí bán cả kho dự trữ. Điều này làm giảm đi một lực cầu tự nhiên. Nếu tất cả các thợ đào niêm yết trên sàn chứng khoán Mỹ đều làm theo mô hình này, thì lượng Bitcoin bị bán ra có thể lên tới hàng chục nghìn BTC mỗi quý, đủ sức làm chệch hướng giá.
Hãy thử làm một phép tính nhanh: Theo dữ liệu từ The Block, các thợ đào niêm yết (Riot, Marathon, Hut 8, TeraWulf, Cipher, Bitfarms, v.v.) nắm giữ khoảng 40.000-50.000 BTC tính đến giữa năm 2024. Nếu họ bán 20% lượng nắm giữ đó trong quý 3, đó là 8.000-10.000 BTC, tương đương khoảng 500-600 triệu USD. Trong khi đó, dòng vốn vào ETF giao ngay Bitcoin trong quý 2 là khoảng 2-3 tỷ USD, nhưng có thể chậm lại. Sự mất cân đối này có thể tạo ra một đợt giảm giá mạnh.
Kết luận: Ai được lợi?
Thương vụ Riot-Anthropic là một bước đi chiến lược thông minh đối với cổ đông của Riot, bởi họ chuyển từ một ngành có biên lợi nhuận mỏng manh (khai thác Bitcoin) sang một ngành có hợp đồng dài hạn ổn định hơn (cho thuê AI). Nhưng đối với những người nắm giữ Bitcoin, đây là một tín hiệu xấu. Các thợ đào đang trở thành người bán ròng, và họ có thể sẽ tiếp tục bán trong nhiều quý tới để tài trợ cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng AI. Điều này tạo ra một áp lực cung dai dẳng, có thể kìm hãm đà tăng của Bitcoin trong thời gian tới.
Câu hỏi đặt ra là: Liệu giá Bitcoin có thể tiếp tục tăng khi các thợ đào đang bán ra hết những gì họ khai thác được? Hay làn sóng AI này sẽ tạo ra một đáy mới cho thị trường trước khi bước vào chu kỳ tăng tiếp theo? Tôi chưa có câu trả lời, nhưng một điều chắc chắn: đã đến lúc bạn không nên nhìn vào cổ phiếu thợ đào để đoán giá Bitcoin. Hãy nhìn vào dòng tiền thực tế: ai đang mua, ai đang bán, và liệu câu chuyện AI có đang che giấu một sự dịch chuyển vĩ mô bất lợi cho Bitcoin hay không.
— Root: Tranh luận về Bitcoin mining
Đối với tôi, người đã từng phát hiện lỗi trong hợp đồng Aave và từng tranh luận kịch liệt về giá trị của NFT, tôi thấy rằng sự chuyển dịch này là một cơ hội để nhìn nhận lại bản chất của ngành: Bitcoin mining không chỉ là đào vàng số, mà còn là một ngành công nghiệp cơ sở hạ tầng có thể tái sử dụng. Nhưng cái giá phải trả là sự suy yếu của một trong những lực cầu quan trọng nhất đối với Bitcoin. Và tôi sẽ tiếp tục theo dõi sát sao số liệu bán ra của các thợ đào trong quý tới. Nếu họ bán nhiều hơn, hãy chuẩn bị tinh thần cho một mùa đông ngắn hạn.